Leven is bijzonder

Laatst had ik een gesprek over de vraag of jonge kinderen iets zouden begrijpen van de bijzondere aspecten van levende organismen. Ik moest daarbij denken aan de tijd dat ik een biologieles ging geven aan kinderen van een jaar of tien.

Het zou die middag gaan over bloembiologie, waarbij de doelstelling was dat de jongens en meisjes iets zouden gaan begrijpen over de bouw van de plant. En bovendien om de functie van ieder van de 'onderdelen'. Ik had voor de gelegenheid gevraagd of de leerlingen een bloeiende Paardenbloem mee wilden nemen. Het was volop voorjaar en de bermen stonden vol met duizenden 'gele sterretjes'. Zelf nam ik achtentwintig zwarte lapjes mee, voor iedere leerling een.

Ik begon de les met een spannend verhaal over de familie Tarataxum, een plantenfamilie met vele honderden ondersoorten. Na enige tijd vergaten de kinderen bijna dat het ging over planten, toen ik vertelde hoe deze plant zich verspreidde over de aarde. Ongelooflijk hoe bergketens werden overwonnen en de oversteek werd gemaakt over zee-engtes en meren. Het jonge volkje kwam duidelijk onder de indruk merkte ik aan de doodse stilte in de klas.

Hoe kan een dergelijk plantje, soms onder heel moeilijke omstandigheden leven, vroeg ik mij af. Toen legden we allemaal het zwarte lapje voor ons op de tafeltjes. De Paardenbloem in de hand. Eerst haalden we de wortelstok met daaraan de kleine haarworteltjes op de lap. Samen bekeken we de wijze waarop de plant vocht opneemt met daarin opgeloste voedingsstoffen.



Daarna maakten we de bladeren los en legden die naast de wortel op de zwarte lap. We spraken over moeilijke zaken als assimilatie, chlorofylkorrels en de aanmaak van eiwitten. Zo kwamen de stengel, de bloembodem, de kroonbladeren, de stijl en stempel en meeldraden aan de beurt. Uiteindelijk lagen alle 'onderdelen' op de lap. We overzagen het geheel en waren onder de indruk hoe een dergelijk nietig plantje eigenlijk een wereld op zich is.

Toen vroeg ik de leerlingen al die onderdelen te gebruiken en het plantje weer in elkaar te zetten.
De kinderen verbaasden zich over deze vraag en een voor een kwamen ze met de uitspraak, "maar dat kan toch helemaal niet". Nee, zo'n organisme is meer dan de som der delen, wist ik als volwassene. Intuïtief voelden de kinderen aan dat zo'n levend organisme echt iets unieks is.


Het leven is echt bijzonder en verdient ons respect ten volle.

Piet Steltman



Piet Steltman
Directeur Piet Steltman Produkties, voormalig directeur IVN en Dierenbescherming. Oud directeur IVN, Vereniging voor Natuur- en Milieueducatie en Dierenbescherming Piet Steltman verteld over hoe kinderen natuur ervaren, zijn biologieles voor kinderen over de paardenbloem, het leven is bijzonder

© Respect voor Leven